Liên kết nơ-ron thần kinh: Bí ẩn của trí thông minh. Não bộ cũng như cơ bắp, nếu như chúng ta rèn luyện, làm cho khu vực  của chức năng não hoạt động để tạo thêm nhiều liên kết nơ-ron thần kinh. Cũng giống như việc luyện tập cơ bắp, não bộ sẽ yếu đi nếu không được luyện tập và cứ thế các liên kết nơ-ron thần kinh cũng sẽ mất dần theo thời gian.

 

Sơ lược về não bộ:

Não bộ hay bộ não (brain) là một khối mô mềm-xốp, là chất liệu tương tự như chất keo đặc. Khi mới sanh, não bộ nặng khoảng 50 gr, lúc trưởng thành cân nặng khoảng 1350g – 1500g. Bộ não của con người được bảo vệ trong hộp sọ (skull). Nhằm bảo vệ tốt bộ não không bị tổn thương do va chạm với xương sọ, bộ não được bao bọc bởi màng não. Màng não bao gồm 3 lớp theo thứ tự từ trong ra ngoài là: màng nuôi, màng nhện và màng cứng.

Các vùng hoạt động đặc trưng của não:
Đọc hiểu chữ viết
Nghe hiểu tiếng nói
Tư duy qua lời nói
Phát ngôn bằng lời nói


Các vùng hoạt động đặc trưng biến đổi suốt cả cuộc đời khi chúng ta gặp gỡ những người mới, có những kinh nghiệm mới và tiếp thu các kỹ năng mới.

Liên kết nơ-ron thần kinh: Bí ẩn của trí thông minh

Cơ chế hoạt động của não bộ nằm ở sự hình thành liên kết giữa các nơ-ron thần kinh để lưu trữ và xử lý thông tin.
 

Nơ ron thần kinh là gì?

  • Là tế bào dài nhất trong cơ thể người.
  • Là tế bào duy nhất không có khả năng phân chia để hình thành một tế bào mới.
  • Nhanh chóng bị thoái hóa và tê liệt dần nếu không được sử dụng.
  • 1 nơ ron thần kinh có thể liên kết tới hơn 40.000 nơ ron thần kinh khác.

Cơ chế hoạt động: Thông tin → tiếp nhận thông tin → liên kết nơ ron → xử lý thông tin

Khu vực não nào càng có nhiều liên kết nơ-ron thần kinh thì chúng ta càng nhạy bén hơn ở đó.

Ví dụ bạn không giỏi trong việc vẽ tranh nhưng các công việc liên quan đến toán học, xử lý số liệu, lập luận vấn đề lại rất nhạy bén có nghĩa là khi vực liên quan đến logic của bạn đang có rất nhiều liên kết nơ-ron còn ngược lại ở vùng não liên quan đến tưởng tượng và thị giác lại không có nhiều liên kết nơ-ron thần kinh bằng.

Vậy: Liệu những vùng chức năng não bộ yếu đó có thể được cải thiện hay không?

Câu trả lời là hoàn toàn có thể nếu như chúng ta cho khu vực đó hoạt động để tạo thêm nhiều liên kết nơ-ron thần kinh. Cũng giống như việc luyện tập cơ bắp, não bộ sẽ yếu đi nếu không được luyện tập và cứ thế các liên kết nơ-ron thần kinh cũng sẽ mất dần theo thời gian.

Sự thông minh không phải là một thước đo cố định mà được tăng cường nếu có sự kích thích não hợp lý thông qua sự học tập và rèn luyện.

Khám phá sự đặc biệt của Đại não (Vỏ não)

Đại não chiếm 85% khối lượng bộ não, xử lý các hoạt động tư duy cấp cao. Bao gồm 2 bán cầu:

  • Não trái xử lý các thông tin liên quan đến xử lý ngôn ngữ, tư duy trừu tượng, viết, tính toán, sắp xếp, phân loại, ghi nhớ từ ngữ và tri giác thời gian, các thông tin mang tính thực tế cao.
  • Bán cầu não phải có vai trò xử lý hình tượng tổng thể, khái niệm không gian, phân biệt hình vẽ, khả năng cảm thụ âm nhạc, hình thành các ý tưởng, sự sáng tạo và bay bổng.

Mặc dù hai bán cầu não có chức năng riêng nhưng luôn luôn có sự hỗ trợ nhau trong quá trình hoạt động. Sự tương tác hỗ trợ nhau này xuất phát từ sự tác biệt chức năng của những thùy não khác nhau. Các vùng chức năng của đại não được chia thành 5 vùng não đang đảm nhiệm 5 chức năng riêng biệt.

Đại não bao gồm = Thùy trước trán + Thùy trán + Thùy đỉnh + Thùy chẩm + Thùy thái dương

 

 

Mỗi thùy não hoạt động song song trên cả hai bán cầu riêng biệt nhưng lại có sự hỗ trợ qua lại với nhau. 5 thùy chức năng ở cả hai bán cầu tạo nên 10 vùng chức năng như sau:

Não bộ con người đều có đầy đủ 10 chức năng này và hàng ngày chúng ta vẫn sử dụng chúng để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống. Tuy nhiên độ mạnh yếu của từng vùng chức năng này phụ thuộc vào số lượng liên kết nơ ron thần kinh đã được hình thành.

Số lượng nơ-ron thần kinh không nói lên được hiệu quả hoạt động của mỗi chức năng nhưng sẽ giúp chúng ta biết được khả năng liên kết của các nơ-ron. Bằng việc đo lường số lượng và sự phân bổ nơ-ron ở các vùng chức năng, chúng ta sẽ biết được điểm mạnh điểm yếu của mình và xây dựng chiến lược hạn chế điểm yếu và tận dụng các điểm mạnh của mình một cách tốt nhất.

Đọc sách giúp bạn luyện não tốt hơn xem TV, ăn quá nhiều đồ ngọt làm giảm trí nhớ và khả năng học tập. Bright Side tổng hợp những nghiên cứu về hoạt động của con người gây ảnh hưởng đến não bộ.

7 điều ảnh hưởng tới não bộ

1. Đọc sách giúp rèn luyện trí não


Đọc sách giúp rèn luyện khả năng nhận thức.

Các nhà khoa học Oxford chứng minh rằng quá trình đọc sách giúp rèn luyện khả năng nhận thức, đồng thời kích thích những khu vực của não bộ vốn không được dùng vào thời điểm khác. Khi chúng ta đọc, máu đi vào khu vực não bộ có nhiệm vụ tập trung và nhận thức, đáng chú ý là điều này không xảy ra khi xem phim hay chơi điện tử.

2. Vẽ giúp cải thiện hoạt động của não bộ

Một nghiên cứu chỉ ra việc vẽ tranh và ngắm các tác phẩm nghệ thuật cải thiện tương tác giữa các khu vực não bộ, đồng thời làm chậm quá trình lão hóa của chúng. Các nhà nghiên cứu xem xét ảnh hưởng trên những người ở độ tuổi 62-70. Một nửa tham gia khóa lịch sử nghệ thuật và nửa còn lại tham gia khóa học vẽ. Kết quả, các thành viên lớp vẽ được kích thích não bộ nhiều hơn.

3. Lượng đường trong chế độ ăn uống ảnh hưởng đến trí nhớ

Ăn quá nhiều đường fructose khiến não hoạt động trì trệ, giảm khả năng học tập, ghi nhớ thông tin và tập trung. Điều này xảy ra là bởi việc dư đường trong cơ thể sẽ tàn phá những kết nối thần kinh trong não bộ.

Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng đường công nghiệp (trong đồ uống có ga, gia vị, nước sốt, đồ ăn trẻ em) gây hại nhiều hơn. Ngược lại, những thực phẩm chứa axit béo omega-3 (trong cá, dầu cá, các loại quả cứng) có lợi cho sức khỏe não bộ.

4. Mang thai thay đổi cấu trúc não bộ

Các nhà khoa học nghiên cứu được rằng việc mang thai làm giảm lượng chất xám trong các khu vực não bộ có nhiệm vụ nhận thức xã hội và khả năng thấu hiểu người khác. Điều này là cần thiết để cơ thể người mẹ tự thúc đẩy mối liên kết với con, hiểu được nhu cầu của đứa trẻ và chú ý đến những mối nguy có thể xảy ra từ bên ngoài.

5. Não bộ rất nhạy cảm với việc mất nước

Não chúng ta có gần 80% là nước. Do đó, việc giảm lượng nước dù chỉ khoảng 2% cũng làm giảm khả năng tập trung và chú ý, dẫn đến suy giảm trí nhớ ngắn hạn và ảnh hưởng các khả năng nhận thức khác.

6. Căng thẳng kéo dài ảnh hưởng xấu đến não bộ

Sự suy giảm về trí nhớ, khả năng học tập và tính tự chủ là hậu quả của tình trạng căng thẳng kéo dài. Bên cạnh đó, một người căng thẳng thường hay bồn chồn, khó chịu và dễ bị phân tâm.

7. Thiếu ngủ thường xuyên làm giảm trí nhớ

Các nhà khoa học từ Đại học California tại Berkeley đã tìm ra bằng chứng thuyết phục cho thấy thiếu ngủ có thể làm giảm trí nhớ và gây ra bệnh Alzheimer. Trong một giấc ngủ sâu vào ban đêm, các tế bào sẽ loại bỏ những chất độc hại gây nguy hiểm cho não bộ. Nếu một người không bao giờ ngủ đủ giấc, các tế bào não bộ sẽ dần bị tàn phá.

Theo Khám phá

Share this: