Nghiên cứu đứng đầu bởi giáo sư Russell Ciochon từ Đại học Iowa (Mỹ) khẳng định rằng trên một hòn đảo bí ẩn ở Đông Nam Á, người Homo ecrectus, giống người được cho là rất cổ, rất kém phát triển, đã âm thầm tồn tại sau vài trăm ngàn năm bị coi là tuyệt chủng trên toàn thế giới.


Cận cảnh công trình khảo cổ tại đảo Java – (ảnh: IOWA UNIVERSITY).

Homo ecrectus được cho là một loài rất sơ khai của chi Người, và là loài đầu tiên biến đứng thẳng, đã lang thang trên trái đất từ 2 triệu năm trước. Họ được cho là tuyệt chủng từ 400.000-500.000 năm trước, từ trước khi loài Homo sapiens, còn gọi là "người hiện đại" hay "người tinh khôn", tức là chúng ta, xuất hiện.

Thế nhưng, nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí khoa học Nature này khẳng định những phần hài cốt Homo ecrectus mới nhất mà nhóm khoa học gia tìm thấy ở khu vực Ngandong trên đảo Java (Indonesia) chỉ từ 117.000-108.000 năm tuổi. Điều này cho thấy họ không biến mất như chúng ta tưởng. Với tuổi đời trên 300.000 năm của loài Homo sapiens chúng ra, có thể nói loài người cổ này đã âm thầm tồn tại song song với chúng ta trong suốt 200.000 năm.


Chân dung một người Homo Erectus – (ảnh: SCIENCE PHOTO LIBRARY).

Đó đã luôn là một sự tồn tại giấu mặt. Trong DNA nhiều người hiện đại còn dấu vết 2 loài người cổ là Neanderthals và Denisovans, bắt nguồn từ các cuộc hôn phối khác loài của tổ tiên. Nhưng dấu vết Homo erectus thì không. Đó là vì dường như từ khi con người ra đời, toàn bộ Homo erectus còn lại trên trái đất đã giấu mình ở đảo Java, khi đó còn hoang sơ và không có dấu chân một Homo sapiens nào.

Tổ tiên của nhóm người này, mà những gì còn sót lại là 12 hộp sọ và 2 chiếc xương cẳng chân, đã định cư trên Java trong khoảng 1 triệu năm. Những Homo erectus cuối cùng này có vẻ đã cùng chết trong thảm họa, dựa vào các đặc điểm của nơi họ được tìm thấy: một cơn lũ bùn quét sạch tất cả trên đường đi, có thể do mưa lớn hay núi lửa, cuốn họ vào những ngóc ngách thẳm sâu nhất ở hạ nguồn sông Solo.


Giáo sư Russell Ciochon bên những hộp sọ của loài người cổ xưa này được tìm thấy tại Java – (ảnh: IOWA UNIVERSITY)

Như vậy loài người này đã tồn tại trên Trái đất tận 1,9 triệu năm, có thể là thời gian lâu nhất mà một loài thuộc chi Người đã sống còn.

Tuy nhiên trước khi tuyệt diệt, họ đã kịp để lại con cháu trên một số hòn đảo Đông Nam Á khác, những người đã tiến hóa thành Homo floresiensis, tức những "người lùn Hobbit" nổi tiếng đã đi vào văn học, phim ảnh. Tiếc rằng người Hobbit cũng đã tuyệt chủng vì thảm họa thiên nhiên.

Mãi tận 39.000 năm về trước, những Homo sapiens đầu tiên mới đặt chân lên đảo Java, khiến hòn đảo hoang sơ này một lần nữa có dân cư. Các nhà khoa học tin rằng thời đó, vào một số thời điểm trong năm, mực nước biển đủ thấp để làm lộ ra các cây cầu đất nối liền lục địa và một số đảo ở khu vực Đông Nam Á, giúp người cổ đại tìm kiếm các miền đất mới.

==========

Người Neanderthals tuyệt chủng

Có tổng cộng 9 chủng người từng xuất hiện trên Trái đất, nhưng vượt lên trên tất cả, người tinh khôn (Homo Sapien) – chủng loài của chúng ta ngày nay đã trở thành loài thống trị. 8 chủng tộc khác, họ đã không còn tồn tại nữa, và lý do được cho là vì người tinh khôn đã tàn sát tất cả nhờ vào lợi thế từ vũ khí và chiến thuật của mình.

Trong số 8 chủng loài đã biến mất, người Neanderthal có thể xem là chủng gần gũi với chúng ta nhất. Họ cũng có khả năng lợi dụng số đông để thống trị tự nhiên, có thể sản xuất vũ khí, và đưa ra được các chiến thuật trong chiến tranh. Các bằng chứng khảo cổ cho thấy, người Neanderthal từng làm mưa làm gió khu vực châu Âu và Tây Á, cho đến khi hoàn toàn biến mất vào thời điểm 40.000 năm trước.

Dĩ nhiên, nếu giả thuyết người tinh khôn tàn sát tất cả là đúng, thì Neanderthal có lẽ cũng là một nạn nhân. Tuy nhiên, một số nhà khoa học không đồng ý với luận điểm này. Theo một nghiên cứu mới, nguyên nhân nằm ở việc người Neanderthal đã phải sinh sản cận huyết do cộng đồng cư dân quá nhỏ, nhưng một phần là vì họ quá thiếu may mắn mà thôi.

Cụ thể, nghiên cứu công bố trên tạp chí PLOS ONE từ ĐH Công nghệ Eindhoven (Hà Lan) đã phát triển mô hình phỏng theo cuộc sống của các quần thể người Neanderthal thời xưa. Họ lập ra các cộng đồng với nhiều quy mô (50, 100, 500, 1000 và 5000 người) để đánh giá xem người xưa đã đối phó thế nào với những hay đổi từ môi trường.

Các chuyên gia tập trung vào 3 tác nhân: mật độ sinh sản, tỉ lệ sinh, tử giới tính, và một yếu tố gọi là "hiệu ứng Allee" (khi dân số quá nhỏ gây ảnh hưởng đến hình thể và sức khỏe của mỗi cá nhân).


Minh họa tộc người Neanderthal.

Kết quả cho thấy việc sinh sản cận huyết nhìn chung thì không dễ dẫn đến tuyệt chủng, nhưng nếu kết hợp với hiệu ứng Allee cùng sự thay đổi quá nhanh về dân số thì khác. Nó khiến cả một thế hệ Neanderthal nhanh chóng suy tàn.

Người tinh khôn góp phần quan trọng?
Tuy nhiên, thứ thực sự đặt dấu chấm hết cho chủng người này vào 40.000 năm trước thì vẫn chưa được giải đáp. Liệu có sự trùng hợp không khi người tinh khôn cũng chạm đến châu Âu vào thời điểm đó?

Việc có chủng người mới xuất hiện chắc chắn khiến cuộc sống của người Neanderthal trở nên khó khăn hơn, khi tính cạnh tranh tăng thêm rất nhiều. Tuy nhiên theo các chuyên gia, "cú đấm cuối cùng" dành cho chủng người này đơn giản chỉ là do… đen đủi thôi.

"Người Neanderthal diệt vong vì chúng ta? Không đâu, ít nhất là theo nghiên cứu này. Cái kết dành cho họ đơn giản chỉ là một chuỗi thiếu may mắn về dân số".

"Dân số nhỏ bé của người Neanderthal vẫn tồn tại trong hàng ngàn năm. Nhưng rồi đến một thế hệ thiếu may mắn, mọi thứ đã chấm hết".

Sự thiếu may mắn này thể hiện ở hiệu ứng Allee – khi các thế hệ người Neanderthal đột nhiên có quá nhiều dị tật và không thể sống lâu. Nhưng dù vậy, đây cũng chỉ là một giả thuyết mà thôi. Sự tuyệt chủng của người Neanderthal vẫn đang là một chủ đề gây ra nhiều tranh cãi, với nhiều tác nhân kết hợp.

Được biết, Neanderthal từng được coi là chủng người tối cổ, phát triển chậm chạp và không có gì đáng chú ý. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy họ cũng rất thông minh, thậm chí là sáng tạo, giống hệt người tinh khôn. Nhiều chuyên gia còn tin rằng hầu hết các bức vẽ cổ xưa trong các hang động tại châu Âu đều là sản phẩm của chủng người này.

Cũng có bằng chứng cho thấy Neanderthal và người hiện đại – Homo Sapien – đã giao phối cùng nhau, hòa lẫn bộ gene vào các thế hệ người hiện đại sau này.

Share this: