Chúng ta thường thấy lúc nào mình cũng nghĩ đến một điều gì đó, và có lúc muốn tạm dừng chuỗi ý nghĩ dài dằng dặc như thế bằng cách tự bảo mình thôi không nghĩ nữa. Nhưng chúng ta có thực sự ngừng hay có thể ngừng suy nghĩ được không? Điều đó còn tùy thuộc vào cách bạn định nghĩa thế nào là “suy nghĩ”, ông Michael Halassa – Giáo sư dự khuyết của Khoa khoa học nhận thức và não bộ, Viện Công nghệ Massachussets – cho biết. 

Suy nghĩ là gì?
Một ý nghĩ (suy nghĩ) là kết quả của việc trao đổi chất hóa học giữa các tế bào não, có thể xảy ra một cách có ý thức hoặc vô ý thức.

Dạng suy nghĩ mà chúng ta biết đến, ví dụ: các ý nghĩ nối tiếp nhau không ngừng xuất hiện khi chúng ta đang cố gắng ngủ thì về lý thuyết có thể ngừng được, chẳng hạn như bằng biện pháp thiền. Khi cuộc sống bận rộn với nhiều suy nghĩ lo âu và mệt mỏi, nhiều người tìm đến thiền như một liều thuốc an thần hiệu quả và an toàn.

Nhưng ngay cả khi chúng ta tập thiền để cố gắng tạm ngừng các suy nghĩ vu vơ thì vẫn chưa ai khẳng định được mức độ ngừng suy nghĩ đó là bao nhiêu. 

Bà Julia Kam – nhà khoa học nhận thức của Phòng thí nghiệm Hiệp sĩ, thuộc Trường đại học California, Berkeley, Mỹ – nói rằng: “tôi không biết cả về lý thuyết thì có thể ngừng hoàn toàn mọi suy nghĩ hay không, và nếu là có thể thì việc này cũng vô cùng khó để có thể kiểm tra được”. Tuy vậy, bà cũng cho biết những người thiền định có khả năng hiểu rõ hơn và làm chủ tốt hơn việc họ đang nghĩ về điều gì.

Có một điều khác biệt giữa việc “nghĩ gì đó” và “biết được mình đang nghĩ gì đó”. Vì thế nếu bạn hỏi một người là anh ta đang nghĩ về điều gì và họ trả lời rằng “không gì cả” thì có thể là anh ta không nhận ra rằng anh ta đang nghĩ về cái gì. Ví dụ, bạn đang chìm trong một suy nghĩ về một mối quan hệ hoặc một kỳ thi sắp tới và bạn chỉ nhận ra bạn đang nghĩ về nó khi có người đập vào vai bạn kéo bạn ra khỏi dòng suy nghĩ đó. Những người đang “không nghĩ gì cả” cũng có thể đang có những dòng suy nghĩ vô thức, không thành một câu chuyện mạch lạc.

Nhưng bộ não thì không bao giờ thực sự ngừng suy nghĩ. Hầu hết các suy nghĩ thực sự diễn ra trên cơ sở là bất chấp chúng ta có nhận thức được là chúng ta đang suy nghĩ hay không và “không có cách nào thực sự để ngừng dòng suy nghĩ của não lại được” – Giáo sư Halassa cho biết.

Nếu bạn nhìn thấy một khuôn mặt quen thuộc trong đám đông và nghĩ rằng bạn biết người đó, thì chưa chắc bạn đã ngay lập tức nhớ ra vì sao bạn biết người đó. Nhưng có thể một lúc sau, vài giờ sau, bạn bỗng nhiên nhớ ra được. Đó là kết quả của việc não bạn có suy nghĩ liên tục.

Thậm chí việc ra quyết định cũng hầu hết là xảy ra một cách vô thức. Ví dụ: một số suy nghĩ nền tàng sẽ dẫn đến cái mà chúng ta gọi là “cảm giác mơ hồ”. Có rất nhiều lần bộ não của chúng ta mải đếm rất nhiều con số và cuối cùng dẫn đến một cảm giác mơ hồ về một điều gì đó. Chúng ta không thường xuyên có tiếp cận có ý thức với quá trình ra quyết định và đôi khi chúng ta nghĩ ra một câu chuyện để giải thích cho quyết định đó mà đôi khi quyết định này là chính xác, đôi khi lại không.

Nhà khoa học nhận thức Julia Kam cũng nhất trí rằng cách bạn định nghĩa “suy nghĩ” sẽ thay đổi câu trả lời cho câu hỏi “có khi nào bộ não ngừng suy nghĩ không”. Nếu bạn cho rằng suy nghĩ giống như là một cuộc tự hội thoại với chính bản thân mình thì câu trả lời là “có, chúng ta có thể ngừng suy nghĩ, ngừng cuộc hội thoại nội tâm đó”; nhưng nếu bạn cho rằng suy nghĩ tức là không tập trung chú ý vào bất cứ cái gì cụ thể thì sẽ rất khó để nói là bộ não có ngừng suy nghĩ hay không.

Ngay cả khi bạn đang đọc những dòng này, thì tư duy hay suy nghĩ của bạn chính là hoạt động gửi tín hiệu đi qua một chuỗi các nơ ron trong não bạn. Vì thế nếu chúng ta có chủ tâm ngừng suy nghĩ hoặc cố gắng đạt tới “tình trạng trí óc trống rỗng” bằng việc thiền thì bộ não cũng không ngừng hoạt động đâu. Bộ não vẫn tiếp tục có những ý nghĩ, chỉ là chúng ta không nhận ra mà thôi.

Thiền định vốn được xem như thuộc về văn hóa Đông phương, nhưng giờ đây nó đã rất phổ biến trên toàn thế giới. Tại các nước phương Tây, bạn có thể dễ dàng bắt gặp các trung tâm dạy thiền ở rất nhiều thành phố. Nhiều nơi đã đưa vào dạy trong trường cho sinh viên, học sinh, thậm chí là quân đội. Người ta cũng đầu tư nhiều công sức để nghiên cứu vì nó. Lý do đơn giản là vì lợi ích của thiền định quá lớn và rõ ràng.

Thiền để giảm stress đã trở thành một trong những cách thức phổ biến nhất hiện nay.

Sau đây 14 lợi ích của thiền trong cuộc sống:

1. Thiền giúp giảm stress, giảm lo lắng và căng thẳng

Xả stress là một trong những lợi ích chính của thiền định. Thiền thường xuyên bạn sẽ xả được stress và các hormone gây căng thẳng trong cơ thể của bạn sẽ được giải phóng ra ngoài. Cuộc sống trở nên đẹp và ý nghĩa hơn rất nhiều khi bạn không bị stress. Thực hành thiền chánh niệm cũng giúp điều chỉnh rối loạn tâm trạng và lo âu. Đây cũng là kết luận của hơn 20 nghiên cứu kiểm soát ngẫu nhiên lấy từ PubMed, PsycInfo và Cochrane Databases, liên quan đến các kỹ thuật thiền định, Yoga…
Một nghiên cứu của Đại học Wisconsin-Madison cũng chỉ ra rằng thực hành Thiền Minh Sát (như Vipassana) làm giảm mật độ chất xám ở các vùng não liên quan đến lo lắng và căng thẳng.

2. Thiền giúp bạn ngủ ngon

Căng thẳng cản trở giấc ngủ hàng ngày của chúng ta. Chúng ta liên tục bị thức dậy vào giữa đêm và không thể ngủ lại sau đó. Thiền là phương thuốc tự nhiên tốt nhất để điều trị giấc ngủ bị rối loạn. Các thầy thuốc Đông y vẫn nói, tâm đi ngủ trước rồi thân mới ngủ được theo, đây đúng là cách chuẩn bị tốt nhất.Một nghiên cứu được thực hiện bởi Đại học Kentucky trên những người không hành thiền, những thiền sinh mới tập và những thiền giả có kinh nghiệm. Kết quả cho thấy thiền giúp cải thiện ngắn hạn ngay cả ở những thiền sinh mới làm quen. Đối với các thiền giả giàu kinh nghiệm, nhiều giờ tập thiền giúp giảm đáng kể tổng thời gian ngủ so với những người không thiền. Còn thiền có thực sự thay thế một phần giấc ngủ hay trị chứng thiếu ngủ đang được điều tra thêm. Ngồi thiền hằng ngày cũng giúp bạn có giấc ngủ ngon hơn và thanh thản hơn, ngủ một cách thoải mái nhất, an nhiên nhất. Ngủ rất quan trọng vì nó cho cơ thể có thời gian tự hồi phục, “sửa chữa” mình. 

3. Thiền giúp kiểm soát sự tức giận
Thiền giúp bạn giữ tâm trạng hòa ái.Tức giận có hại cho sức khỏe của bạn. Khi bạn tức giận tế bào thần kinh của bạn bị phá hủy và huyết áp cũng tăng lên, cơ thể huy động dự phòng giống như sẵn sàng chiến tranh, vì thế mà các dưỡng chất bị cạn kiện, nhiều loại độc tố được sinh ra khiến cho bạn dễ bị lão hóa. Nhưng bạn có thể kiểm soát tức giận nếu bạn thiền định thường xuyên.


5. Thiền giúp giảm huyết áp và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Thiền là cách chữa bệnh tự nhiên tốt nhất cho người bị huyết áp cao. Nó làm tăng sức mạnh kiểm soát cảm xúc lên và xuống. Khi thiền định nhịp tim sẽ hạ thấp xuống, và bạn luôn bảo trì một trạng thái bình hòa thì không dễ bị “phát tiết”. Trong một cuộc nghiên cứu được công bố vào năm 2012, một nhóm gồm hơn 200 người có nguy cơ cao được đưa ra 2 lựa chọn: một là tham gia một lớp giáo dục sức khỏe, cải thiện chế độ dinh dưỡng và tập thể dục; hai là tham gia một lớp Thiền Siêu Việt. Trong 5 năm tiếp theo, các nhà khoa học đã phát hiện những người chọn ngồi thiền giảm 48% nguy cơ đau tim, đột quỵ và tử vong.

6. Thiền giúp trẻ hóa não bộ

Các nhà khoa học cho rằng, thiền định là cách tốt nhất để kìm lại quá trình lão hóa, không chỉ thể hiện ra ngoài thân thể, trên là da, mà là trong bộ não của bạn. Nó giúp tế bào não phục hồi các thương tổn. Điều này có thể thấy qua việc phân tích hình ảnh chụp não của những người thiền định.

7. Thiền giúp chữa khỏi bệnh đường hô hấp

Những vấn đề khi bạn thiền định là bạn thở chậm và đều đặn. Điều này có nghĩa bạn đang hít ôxy nhiều hơn vào hệ thống hô hấp của bạn, nó rất có lợi cho những người bị rối loạn hô hấp.

8. Thiền giúp cải thiện khả năng miễn dịch

Khi bạn thiền định một cách thường xuyên, bạn sẽ thở sâu hơn và nhận được nhiều ôxy hơn, cơ thể bạn cũng sẽ được nghỉ ngơi hồi phục sức khỏe, bạn sẽ cải thiện được khả năng miễn dịch của cơ thể. Các nghiên cứu tiến hành trước đây đã chứng minh rằng, thiền giúp cải thiện hệ thống miễn dịch của cơ thể. Thiền giúp tăng khả năng miễn dịch tốt hơn với các bệnh thường gặp do nhiễm trùng nhẹ và các bệnh như cảm lạnh, cúm, đau cổ…

9. Thiền giúp giảm sự căng cơ

Nếu bạn hay bị căng cơ hoặc chuột rút, thiền có thể giúp bạn giải phóng trương lực cơ làm giảm nhẹ sự căng cơ và chuột rút cơ bắp.

10. Thiền giúp cải thiện trí nhớ của bạn

Thiền giúp cải thiện sự tập trung, giúp bạn sẽ suy nghĩ vấn đề chuyên nhất. Bên cạnh đó, căng thẳng là nguyên nhân chính của trí nhớ kém và mất trí nhớ ngắn hạn. Vì vậy, được thư giãn và thiền định thường xuyên có thể giúp bạn cải thiện năng lực trí tuệ.

Thiền định dường như rất đơn giản vì không có nhiều động tác, thậm chí là bất động nhưng khi trong trạng thái thiền định bạn mới thực sự làm chủ chính mình: kiểm soát từng ý nghĩ, hơi thở, nhịp tim… nên nó mới có tác dụng lên các cơ quan và cả hệ thần kinh là như vậy.

Lợi ích ngồi thiền là giúp chỉnh sóng não bộ, nghĩa là thiền giúp giảm phiền nhiễu tăng năng suất làm việc, ít phiền nhiễu sẽ giúp não bộ nhanh chóng tích hợp nhiều thông tin mới. Điều đó có thể hỗ trợ đáng kể quá trình phục hồi bộ nhớ.


11. Thiền làm giảm trầm cảm và giảm chứng rối loạn hoảng sợ

Trong một nghiên cứu thực hiện tại 5 trường trung học ở Bỉ, với khoảng 400 sinh viên (13-20 tuổi), Giáo sư Filip Raes kết luận rằng: “Những sinh viên theo học một chương trình thiền chánh niệm trong lớp báo cáo giảm dấu hiệu trầm cảm, lo lắng và căng thẳng 6 tháng sau đó. Những học sinh này cũng ít có khả năng phát triển các triệu chứng giống như trầm cảm“.
Một nghiên cứu khác của Đại học California được thực hiện với những bệnh nhân trầm cảm trong quá khứ cũng cho biết thiền chánh niệm làm giảm trạng trái trầm tư và suy nghĩ sai lầm.

Thiền giúp giảm chứng rối loạn hoảng sợ.
Trong một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Tâm thần học Mỹ, 22 bệnh nhân được chẩn đoán bị rối loạn lo âu hoặc rối loạn hoảng sợ tham gia 3 tháng tập thiền và tập thư giãn. Kết quả là đối với 20 bệnh nhân trong số đó, những ảnh hưởng của sự hoảng loạn và lo lắng đã giảm đáng kể.


12. Thiền cải thiện xử lý thông tin, ra quyết định và mang đến sức mạnh tinh thần

Eileen Luders tại UCLA Laboratory of Neuro Imaging và các cộng sự đã phát hiện ra rằng những người thiền trong thời gian dài có số lượng lớn “gyrification” (chỉ nếp gấp vỏ não, có thể cho phép bộ não xử lý thông tin nhanh hơn) so với những người không thiền. Các nhà khoa học nghi ngờ gyrification có lẽ chịu trách nhiệm làm não xử lý thông tin tốt hơn cũng như trong việc đưa ra các quyết định, hình thành ký ức và nâng cao khả năng tập trung.

Thiền mang đến sức mạnh tinh thần
Tiến sĩ tâm lý học Ron Alexander báo cáo trong cuốn sách Wise Mind, Open Mind rằng quá trình kiểm soát tâm thông qua thiền giúp làm tăng sức mạnh tinh thần, sự kiên cường và trí tuệ cảm xúc.

Khi cuộc sống bận rộn với nhiều suy nghĩ lo âu và mệt mỏi, nhiều người tìm đến thiền như một liều thuốc an thần hiệu quả và an toàn. Ngồi thiền có lợi cho hệ thần kinh. Tại não bộ khi “tiếp xúc” với những nỗi sợ hãi, lo lắng sẽ kết nối đến trung tâm thần kinh phản ảnh những nỗi sợ liên tục. Nhưng thiền sẽ ngắt các kết nối này. Thiền giúp thả lỏng cảm giác lo lắng, dần dần nỗi lo âu biến mất. Điều quan trọng là bạn phải thật kiên trì để xây dựng thói quen ngồi thiền trong thời gian dài mới đạt hiệu quả đáng kể.

13. Thiền Làm chậm quá trình lão hóa
Quá trình lão hóa tùy thuộc vào tốc độ mà bạn tiêu thụ ôxy. Thực hành thiền làm giảm tốc độ hô hấp của cơ thể do bạn tiêu thụ ôxy ít hơn. Tập thiền giúp bạn trẻ lâu hơn bằng cách điều chỉnh quá trình hô hấp của bạn.

14. Thiền làm tăng đồng cảm và các mối quan hệ tích cực
Theo một nghiên cứu từ Đại học Emory, các bài tập như vậy có thể làm tăng khả năng đồng cảm với những người khác bằng cách đọc các biểu hiện trên khuôn mặt của họ.
Một nghiên cứu khác chỉ ra rằng sự phát triển các cảm xúc tích cực qua lòng từ bi giúp xây dựng một số nguồn lực cá nhân, bao gồm thái độ yêu thương đối với bản thân và người khác, sự chấp nhận bản thân, được xã hội chấp nhận và xây dựng được quan hệ tốt đẹp với những người khác…

(Theo Khoa học và Đời sống)

Share this: