Dương Tiễn:
 Tử Vi , Tướng Số: Phương pháp nghiên cứu con người của Cha Ông ta
 PGS. Nguyễn Duy Hạnh
 
 
Ngày nay tuy khoa học phát triển nhưng vẫn còn nhiều người do không hiểu hay cố ý thần bí hóa khoa tử vi, tướng số với cách mô tả quỹ đạo cuộc sống con người là do tiền định hoặc được điều khiển bởi một lực lượng siêu nhiên. Cũng có ý kiến cho rằng những khoa tử vi, tướng số là do các nhà tiên tri dạy cho đời sau về cách dự báo số phận con người. Thực chất có phải như vậy không, xin có đôi lời bàn về những khoa nghiên cứu này.
 
 Đó là sự nghiên cứu về hoạt động, cơ thể và số phận con người một cách tổng quát nhất. Hãy xin nêu những quan niệm, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn của khoa Tử Vi:
 
 Quan niệm:
 
 Khoa tử vi cho rằng con người thống nhất với tự nhiên , là một phần của tự nhiên . Vì thế mỗi con người sinh ra ở thời điểm nhất định trong Vũ Trụ ( Vũ trụ nói ở đây là vùng không gian trong giới hạn có thể gây ảnh hưởng tới Trái Đất ) sẽ có cấu tạo cơ thể nhất định , từ đó có tính cách nhất định. Cũng từ tính cách ấy phát sinh những loại hành động nhất định và rồi cả từ cấu tạo cơ thể, loại hình hành động sẽ tạo dựng nên số phận con người.
 
 Từ quan niêm trên, căn cứ để xác định tất cả các tham số về con người đều xuất phát chủ yếu từ một mốc thời gian, đó là thời điểm sinh ra đời.
 
 Trên trục thời gian vĩnh cửu cha ông ta đã xác định được chu kỳ vận động của Vũ Trụ là 60 năm. Chu kỳ lớn này lại tổ hợp từ những chu kỳ nhỏ hơn: 12 năm và 10 năm. Những chu kỳ nhỏ này lại hình thành nên từ chu kỳ nhỏ hơn là 1 năm. Chu kỳ năm lại từ chu kỳ mùa, tháng. Chu kỳ thàng từ chu kỳ ngày và chu kỳ ngày lại từ chu kỳ giờ, khắc… Sự phụ thuộc giữa từng cá thể vào chu kỳ vận động của Vũ Trụ này trước đây không được khoa học hiện đại chấp nhận. Nhưng với những tiến bộ của thiên văn học, người ta đã thấy ra những chu kỳ Vũ Trụ lớn Hơn bao trùm lên chu kỳ quay quanh Mặt trời của trái đất. Thí dụ có chu kỳ xuất hiện vết đen trêm mặt trời là 11 năm và người ta cũng quan sát thấy những biến động vật lý trên trái đất diễn ra theo chu kỳ đó, vậy là có những tác động của Vũ Trụ đến cơ thể con người sinh ra theo chu kỳ đó.
 
 
 Phương pháp nghiên cứu của ông cha ta:
 
 Tại sao từ thời xa xưa, khi chưa hề có những thiết bị quan trắc Vũ Trụ, những kiến thức cơ bản chặt chẽ, thậm chí chưa có được Vũ Trụ quan chính xác làm cơ sở cho nghiên cứu mà cha ông ta thực hiện nổi những vấn đề lớn đến thế. Chính là do sự sáng tạo của cha ông ta về phương pháp nghiên cứu. Đó là phương pháp thống kê cho một dạng mô hình, tạm gọi là hộ đen (Boite Noire). Có thể giải thích nôm na như sau:
 
 Với một sự nghiên cứu, nhưng lại không thể xây dựng được những hàm số toán học cho quy luật trong sự kiện. Vì vậy chỉ còn cách theo dõi kết quả ở đầu vào và thống kê kết quả ở đầu ra của hộp đen. Nhưng với phương pháp này thì phải thống kê kết quả qua nhiều chu kỳ mới xây dựng được quy luật diễn biến của sự kiện, và càng theo dõi được càng nhiều chu kỳ thì kết quả càng đáng tin cậy. Ngày nay chúng ta vẫn phải áp dụng phương pháp này trong nghiên cứu.
 
 Thí dụ: Tìm quy luật diễn biến dòng chảy của một con sông. Vì không thể lập được hàm số chính xác của dòng chảy theo thời gian một cách trực tiếp, nên phải đo đạc thường xuyên. Từ đó tiến hành thống kê lập nên quy luật diễn biến của nó. Ta thường nghe nói dòng chảy qua con sông ở năm nào đó ứng với tần suất 100 năm mới xảy ra một lần. Chính là theo chu kỳ xác định từ phương pháp thống kê nói trên.

 
 Nhưng với chu kỳ vận đọng của vũ trụ là 60 năm, dài gần như một đời người thì một người không thể theo dõi trọn được một chu kỳ, chứ đừng nói đến nhiều chu kỳ. Vì vậy sự nghiệp này phải do bao nhiêu thế hệ kế tục nhau, mới tạo dựng được những mô hình ổn định. Đó quả là kỳ công của cha ông ta.
 
 Ở trên là phương pháp mô hình hóa chủ yếu: mô hình hóa theo thời điểm sinh. Khoa tử vi không phải chỉ có thế mà còn phải kết hợp với những chu kỳ vận động khác như: chu kỳ sinh học của cuộc sống con người. Cùng với phương pháp nghiên cứu trên, chu kỳ sinh học chỉ ra diễn biến cơ thể con người theo thời gian. Từ những kết quả thống kê đó khoa tử vi xây dựng nên mô hình tổng quát của cuộc sống.
 
 
 
 Tướng Số:
 
 Cũng với phương pháp nghiên cứu khoa Tử Vi và với mục tiêu là con người. Cũng theo các suy luận là từ tính cách đưa đến những loại hình hành động và rồi tạo dựng nên số phận. Nhưng khoa tướng số nhằm: Quy luật hóa những tương quan giữa biểu hiện bên ngoài của cá thể với tính cách. Trong đó những yếu tố sinh động nhất là mắt, miệng, rồi đến lông mày, mũi, tai, khuôn mặt, tay chân, vóc người… Dấu ấn riêng biệt của cá thể cũng được thể hiện trên các đường nét của lòng bàn tay. Nói chung toàn bộ những đặc trưng bên ngoài, cả đến giọng nói dáng đi… đều được dùng làm cơ sở cho thống kê và mô hình hóa tính cách con người.
 
 Ngày nay khoa học đã thừa nhận những sự liên hệ chặt chẽ giữa các yếu tố trong một con người, kể cả các mối quan hệ giữa yếu tố tinh thần và thể xác.
 
 
 Ý nghĩa thực tế của khoa Tử Vi , Tướng Số :
 
 Trước hết phải thấy những phương pháp nghiên cứu về con người của cha ông ta là rất khoa học, hợp lý, trong thời kỳ sơ khai của nhân loại, tất nhiên vì còn nhiều thiếu sót nên các nghiên cứu này chưa được chấp nhận như một khoa học dự báo về con người. Đó là do còn nhiều biến số khác tác động vào con người nhưng không thể hiện được trong thống kê như:
 
 
 Sự tiến triển của xã hội, chính do con người tạo nên và rồi tác động trở lại con người. Con người có sự khác biệt về vị trí địa lý trên trái đất nhưng những thống kê từ thời xa xưa chỉ làm với 1 vùng nhất định.


 Những yếu tố ngẫu nhiên: Tai nạn, biến động bất ngờ… thường gây tác động lớn ,nhưng lại không quy luật hóa được vả lại còn nhiều quan niệm cho rằng số phận con người hoàn toàn không thể định đoạt từ những yếu tố cấu thành cá thể mà phải là từ tác động xã hội như: Hoàn cảnh xã hội , sự nuôi dưỡng giáo dục đào tạo …..
 Nhưng những lý do trên có đủ cơ sở để phủ nhận tử vi tướng số không ? thực tế cho thấy rằng những yếu tố tác động đến con người tuy rất phức tạp, đa dang, nhưng vẫn mang tính quy luật. Thí dụ: yếu tố tưởng chừng hoàn toàn ngẫu nhiên như tai nạn, thì đối với người có tính cách hung hãn, những tai nạn do va chạm cá nhân sẽ có khả năng xảy ra cao hơn và do đó tần suất xuất hiện sẽ ngắn hơn người bình thường. Hơn nữa với phương pháp “Hộp đen” rất thông minh của cha ông ta, thì giữa nhiều yếu tố tuy không thiết lập được quy luật liên hệ nhưng do thống kê từ “Hộp đen” ra, nên kết quả vẫn bao gồm những quy luật trong đó. Còn với quan niệm cực đoan cho rằng con người dù bẩm sinh khác nhau thế nào cũng có thể đào tạo thành một mẫu, thì ngày nay đã bị nhiều dẫn chứng khoa học bác bỏ. Hơn nữa người ta ngày càng chú ý đến tư chất do bẩm sinh, ví dụ: ở nước Anh đang nghiên cứu việc lập đội đặc nhiệm với những người có Gien dũng cảm bẩm sinh.
 
 Với những phân tích trên, rõ ràng các khoa tử vi, tướng số, nghiên cứu về con người của cha ông ta không hề mang tính thần bí, mà chỉ là một trong các phương pháp khoa học.
 
 Mặc dù trong điều kiện hiểu biết về con người và tự nhiên còn ở bước sơ khai, nhưng qua thống kê lâu dài của cha ông ta đã lập được quỹ đạo chung nhất của từng con người.
 
 Tuy nhiên mỗi con người lại còn nhiều tính đặc thù, nhiều yếu tố riêng biệt như môi trường sống chung và riêng… Vì vậy không thể coi quỹ đạo đó là những dự báo mang tính bất biến về số phận con người.
 
 Chính cha ông ta cũng luôn nhắc nhở rằng đừng coi những yếu tố bẩm sinh đó là không thể khắc phục được, mà cần sống với phương châm “Nhân định thắng thiên”. Mặt khác cũng cần cảnh giác với những người tự nhận là am hiểu khoa tử vi tướng số nhưng lại không hiểu được thực chất, hoặc có động cơ lòe bịp dọa dẫm vì mục đích xấu.Tin vào những kẻ ấy là tự chuốc lấy cho mình những lo lắng, buồn phiền không cần thiết. Hoặc lại dùng những cúng lễ để giải hạn thì đều là những việc sai lầm, trái ngược với những gì cha ông ta đã dạy.
 
 
(Báo Khoa Học & Đời Sống Xuân Mậu Dần 1998)
 
 ======
 
 Tử vi – Khoa học Nhân học
 
 Tử vi là một dạng thức khoa học hay chỉ là một hình thức bói toán mang yếu tố mê tín và lừa đảo? Câu trả lời đó còn đang gây tranh cãi. Tuy nhiên, có thể nói, với tính chất khoa học thần bí của mình, Tử vi là một đối tượng nghiên cứu khá thú vị.
 
 
 Tử vi – khoa học mà huyền bí
 
 Trong những kiểu bói toán, Tử vi thường được coi là một trong những kiểu bói toán có tính chính xác cao và được nhiều người tín nhiệm. Trước khi khoa Tử vi ra đời, Trung Quốc đã có nhiều hình thức bói toán khác như "64 quẻ bói" do Chu Vãn Vương dựa trên Hà Đồ tạo thành. Sau đó, nền triết học Trung Hoa đã đi qua nhiều luận thuyết, như thuyết âm Dương Ngũ Hành dựa trên sự tương sinh tương khắc của 5 yếu tổ cơ bản nhằm giải thích đời sống và tuỳ từng cặp yếu tố kết hợp với nhau, nó sẽ ra những kết quả khác nhau với độ biến thiên rất phức tạp. Đây là học thuyết có ảnh hưởng mạnh mẽ đến Tử vi sau đó .
 
 Về phạm trù số mệnh được đề cập đến ở vị trí trung tâm của Tử vi, thực ra trước đó đã có nhiều nhà triết học có những cái nhìn khác nhau về nó. Khổng Phu Tử nói: "Tận nhân lực, tri thiên mệnh" nghĩa là hay cố gắng làm hết sức mình rồi thành bại thế nào mới biết được mệnh trời. Triết gia Trang Tử thì cho rằng, con người thành bại, nghèo hèn hay giàu sang đều do định mệnh, ngay cả vận nước cũng do thiên mệnh chi phối không thể thay đổi. Còn học giả Tuân Tử thì phủ nhận sự tồn tại của số mệnh và cho rằng, tất cả hoạ phúc của con người đều do chính hành động của họ tạo thành.
 
 Đến thời Tống, nền văn minh Trung Hoa đã có bước phát triển mạnh mẽ trong việc nghiên cứu về nhân học. Nhiều triết gia đã chuyên tâm nghiên cứu về con người nhằm tìm ra những nguyên tắc về cuộc sống. Tử vi tuy ra đời chậm nhưng nó đã tổng hoà được những tinh hoa của bói dịch, nhân tướng học, thiên văn học của Trung Quốc cổ đại. Tử vi đã quy nạp lại cho mình một hệ thống thuật ngữ học thuật riêng. Một số quan điểm trong Tử vi tuy không được chứng minh nhưng vẫn áp dụng trong đời sống hàng ngày như áp dụng thuyết âm Dương Ngũ Hành vào y học. Với những nét đặc trưng độc đáo của mình, nhiều nhà khoa học ngày nay xem Tử vi như là một bước hển về nhân học Trưng Hoa thời Trưng đại.
 
 Đối tượng nghiên cứu của Tử vi chính là con người và số mệnh con người. Con người trong Tử vi là con người gắn liền với gia đình và những mối quan hệ xã hội. Có thể coi Tử vi là một dạng thức khoa học kết hợp triết học một cách khá sơ khai và chất phác. Loại hình nghiên cứu của nó dựa trên tính trực quan và mang nhiều yếu tố triết học sơ kỳ. Tử vi dừng nhiều phương pháp nghiên cứu kết hợp đó là phân tích, tổng hợp và động. Trong đó chia thành đại phân tích và vi phân tích. Những triết lý bói toán cũng được hệ thống hoá dựa trên nền tảng của triết lý âm Dương Ngũ Hành. Tử vi vận động theo các vì sao ở 10 Can, 12 Chi dịch chuyển và biển đổi theo thuyết Bát Quái, tương tác với nhau theo thuyết âm Dương Ngũ Hành.
 
 
Vậy Tử vi là gì và ai là người đã có công hình thành và phát triển nên dạng thức khoa học thô sơ này?
 
 Di Hi -Trần Đoàn lão Tổ
 
 Ông tổ của Tử vi là một đạo sĩ tu trên núi Hoa Sơn có tên hiệu là Di Hi và tên thật là Trần Đoàn, sống vào thời nhà Tống. Dựa vào Kinh dịch cùng những khai triển về thuyết âm Dương Ngũ Hành của Đổng Trọng Thư, một triết gia thời Hán, ông đã lập ra Tử vi với mục đích tìm hiểu con người và số phận con người, dựa trên hệ thống quy luật biến hóa của thuyết về Vũ trụ thời đó.
Bằng cách tích hợp những biến số của đời sống dựa trên ngày sinh tháng đẻ Trần Đoàn đã tìm ra nguyên tắc viết nên "lá số Tử vi" rất gọn gàng với 12 Cung và hơn 100 vì sao nhằm tiên đoán số phận của con người. Lá số Tử vi gồm 10 Chính tinh và nhiều Phụ tinh an định trên 12 Cung nằm trên một Thiên Bàn. Những vì sao và cung mệnh có mối quan hệ tương tác rất phức tạp, có ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến bản mệnh. Trong những ngôi sao bản mệnh, sao Tử vi là ngôi sao quan trọng nhất (Tử vi là màu tím huyền diệu) . Tử vi là tên ngôi sao Chủ tinh của con trưởng Vua Văn Vương đời Chu: Trung cung Tử vi đại đế cai quản hai cung Nam Tào, Bắc Đẩu, nắm giữ chuyện sinh tử của thiên hạ trong tay. Các vua chúa ngày xưa cũng coi Tử vi chính là sao tướng tinh của mình và cho rằng, cung sao Tử vi trên bầu trời tương ứng vào chính Hoàng cung.
 
 Tương truyền Trần Đoàn là một đạo sĩ kỳ dị. Ông ngủ suốt ngày và giấc ngủ đầu đời của ông dài tới 40 năm. Theo truyền thuyết thì sau này, Trần Đoàn lão tổ có gặp và dâng cho Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn cuốn Tử vi chính nghĩa kinh để nhà vua dựa vào đó mà biết cách lựa chọn người tái giúp quốc thái dân an. Sau này, nhà Tống dựa trên cuốn đó mà soạn thành Triệu thị minh thuyết Tử vi (Sách của họ Triệu giảng giải minh bạch về thuyết Tử vi). Ngoài ra, cũng có những học giả nổi tiếng khác viết về Tử vi như Tử vi âm dương chính nghĩa của Lã Ngọc Thiềm và Tử vi đẩu số toàn thư do học giả La Hồng Tiên biên soạn. Đến đời Minh, có thêm Tử vi thiển thuyết của Lưu Bá Ôn và Lịch số Tử vi Toàn thư của Hứa Quang Hy. Dưới triều nhà Thanh, tất cả những nghiên cứu nhỏ lẻ về Tử vi đã được tập hợp vào thành Tử vi đại toàn.
 
 Trong một lá số Tử vi, nhiều nhất có 118 sao. Mỗi ngôi sao có một ý nghĩa. Sao này khi tương tác với sao khác lại có ý nghĩa khác Cho dù sự chính xác của Tử vi còn phải bàn cãi, nhưng việc "mã hoá" và "sơ đồ hoá" số mệnh của con người vào một lá số Tử vi đã cho thấy tham vọng lớn lao của Tử vi. Ngày nay, dưới con mắt của các nhà khoa học, Tử vi được coi là một loại hình khoa học huyền bí kết hợp với nhân học và sự phân tích độc đáo trong việc tiên đoán số mệnh con người. Thực tế, để xem chuẩn một lá số Tử vi là một điều không thể vì nó là một hàm số có quá nhiều biến số tương tác lẫn nhau. Nếu coi các nguyên tắc tương tác giữa các sao là một hàm số, thì lá số Tử vi của một người là một hàm số có tới hơn 100 biển số. Đây là một hàm số quá phức tạp và không có lời giải thấu triệt. Cũng nhiều người cho rằng, thực ra, Di Hi Lão tổ Trần Đoàn không phải là người sáng tạo ra Tử vi mà ông chỉ là người hệ thống hoá lại Tử vi mà thôi. Tử vi cũng không nên được coi là một khoa học độc lập mà nên coi nó là sự kết hợp của nhiều nguyên lý khoa học khác trong triết học Trung Hoa.
 
 
 Khoa học hay mê tín
 
 Tử vi vừa mang tính khoa học thống kê, vừa mang tính bói toán và có phần dị đoan. Nếu xét theo những điều kiện cần thì Tử vi có thể được coi là một khoa học theo một mặt nào đó. Tử vi có hệ thống lý luận riêng với những thuật toán riêng và cách tiếp cận nghiên cứu nhân học độc đáo. Ngoài ra, Tử vi kgông có tính lập luận và lôgích học rõ ràng, từ đó đưa ra được những trải nghiệm và chứng minh từ thực tế đời sống các cung trên lá số Tử vi là những hàm số căn bản. Trong các cung có Chính tinh và Phụ tinh. Những ngôi sao này tương tác với nhau theo quy luật âm Dương Ngũ Hành khiến một lá số Tử vi trở thành một " đa hàm số” với nhiều biến đổi rất phức tạp. Điều đó cũng phần nào thể hiện Bản mệnh của con người cũng thật phức tạp.
 
 Tử vi là một phương pháp, một công thức, một đồ biểu nhưng nó không đo lường được về lượng cũng như về chất một cách chính xác. Nó là một hệ thống tương quan giữa các yếu tố phức tạp, và khi đưa ra không thể lý giải một cách máy móc hay bằng một ước đoán cụ thể nào. Tử vi khiến người ta nghĩ về sự liên hệ giữa các yếu tố trong cuộc đời và kết luận về một lá số Tử vi đòi hỏi phải dựa trên sự tổng hợp các nhận định cục bộ. Con người và bản mệnh trong Tử vi là một con người toàn diện, bao hàm cả thể chất lẫn tinh thần cả di truyền lẫn bản tính cá nhân, cả môi trường gia đình và xã hội, cả công danh lẫn tài lộc. Con người đó chính là "sự tổng hoà của những mối quan hệ xã hội". Tử vi không tách rời các phương diện và xem xét con người ở một thể giới quan tổng hợp có tương tác với môi trường xã hội chứ không phải biệt lập ở một phương diện cụ thể.
 
 Tuy nhiên, ông có những thiếu hụt trong Tử vi khiến nhiều người cho rằng, Tử vi không phải là một khoa học, nhưng vẫn cần phải nhìn nhận giá trị của nó. Tử vi chỉ là một quá trình xét đoán dựa trên những hàm số và biến số được thể hiện bằng nhũng ngôi sao trên lá số Tử vi. Chính vì vậy, tính chính xác của Tử vi không được bảo đảm. Cách tính giờ của tử vi cũng có nhiều thay đổi khiến người ta càng nghi ngờ vào tính xác thực của Tử vi. Từ xưa, người ta tính giờ dựa vào Mặt trời. Nhưng từ khi chịu ảnh hưởng của phương Tây, thời gian trong ngày được chia làm 24 múi. Quy ước này khác với quy ước của Tử vi chia một ngày làm 12 múi. Tử vi cũng có hạn chế là coi người tu hành không nằm trong vòng cung mệnh nên không xem được. Nó cũng không giải thích được sự khác nhau giữa số mệnh của những người sinh cùng thời điểm. Tai hại hơn nữa, từ việc sùng bái Tử vi dẫn đến việc một số gia đình cho mổ lấy thai nhi vào giờ tốt để có lá số Tử vi tốt, đây là một việc làm mù quáng, đầy mê tín và thiếu khoa học.
 
 
 Lời kết
 
 Chính vì tính phức tạp trong Tử vi nên cón lúc cách nhìn trái ngược nhau về hiện tượng lý thú này. Nhiều người quan niệm Tử vi là một khoa học có sức mạnh siêu nhiên, giải thích được tất cả về số mệnh và bí ẩn của đời người. Tử vi có thể tiên liệu được mọi biến cố, kết luận chính xác về cốt cách, nhân phẩm, tâm tính, gia đình, bè bạn, quan trường, tài sản… của con người. Chỉ cần nhìn vào lá số Tử vi là có thể biết mọi việc trong quá khứ và tương lai. Thiết nghĩ đây là một quan niệm sai lầm, đề cao quá đáng vai trò của Tử vi, cho nó một giá trị lớn quá tầm vóc vốn có của nó.
 
 Cũng có nhiều người cho rằng, Tử vi là một loại hình mê tín dị đoan, chỉ dựa vào vài điều xằng bậy để lừa đảo bằng những tà thuật với động cơ trục lợi. Những suy đoán dựa trên lập luận và lôgíc của Tử vi đều là vô giá trị. Thiết nghĩ đây cũng là một nhận định vội vàng.
 
 Thực chất, đối tượng nghiên cứu của Tử vi chính là con người. Tử vi cũng có nhiều ưu điểm nhưng cũng đầy khiếm khuyết. Tuy nhiên, không thể phủ nhận sự suy đoán kết hợp với những kinh nghiệm quan sát từ thực tế đời sống khiến Tử vi có một sức hấp dẫn thú vị.
 
 Thiết nghĩ, Tử vi là một ngành nghiên cứu nhân học khá lý thú. Nó dựa trên các sao trong Tử vi để mệnh danh một yếu tố trong con người và sự tươngtác qua lại giữa chúng, nhằm đưa ra những nhận định dựa trên những suy đoán đã được thống kê về số phận và tính cách con người.
 

 Nếu ta biết gạn lo.c, nhìn nhận những giá trị khoa học và triết học cơ bản cũng như loại trừ những yếu tố mê tín dị đoan của Tử vi thì đây chính là một trong nhưng vấn đề khoa học rất đáng được quan tâm nghiên cứu một cách nghiêm túc.
 
 Theo Tạp chí Chân trời UNESCO

Share this: